Projektowanie pasywne | Domy i budynki pasywne i niskoenergetyczne
Projektuję budynki pasywne i niskoenergetyczne w Nowym Sączu, Małopolsce oraz zdalnie na terenie całej Polski.
Nie chodzi przy tym o dodanie większej ilości ocieplenia do zwykłego projektu i nazwanie go „energooszczędnym”. Przy projektowaniu pasywnym decyzje dotyczące bryły, okien, fundamentów, izolacji czy instalacji są ze sobą powiązane i od początku sprawdzane pod kątem tego, jak będą wpływały na późniejsze działanie budynku.
Projekt domu pasywnego w okolicach Nowego Sącza – zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania 12,9 kWh/(m²·rok).
Dom pasywny nie zaczyna się od grubości ocieplenia
Już podczas pierwszych szkiców znaczenie ma to, jak budynek jest ustawiony na działce, jaki ma kształt, gdzie znajdują się przeszklenia i jak duże będą.
Okno od południa może zimą dostarczać do domu energię ze słońca, ale źle zaprojektowane może latem powodować przegrzewanie. Bardzo rozbudowana bryła może wyglądać ciekawie, ale każde kolejne załamanie to większa powierzchnia przegród i kolejne miejsca, które trzeba poprawnie rozwiązać.
Dlatego nie ma jednego „przepisu na dom pasywny”.
Każdy budynek trzeba policzyć osobno.
PHPP – zanim dom powstanie, sprawdzam go w obliczeniach
Przy projektowaniu wykorzystuję PHPP – Passive House Planning Package, czyli narzędzie opracowane przez Passivhaus Institut w Darmstadt i wykorzystywane do projektowania budynków pasywnych.
W praktyce oznacza to, że już na etapie projektu mogę sprawdzić, jaki wpływ na budynek będzie miało np. powiększenie konkretnego okna, zmiana jego parametrów, inna grubość izolacji czy rozwiązanie fundamentu.
Nie musimy więc zgadywać, czy dane rozwiązanie „powinno być dobre”.
Możemy to policzyć.
Co właściwie oznacza standard pasywny?
Dom pasywny nie jest nazwą konkretnej technologii budowy. Może być murowany, drewniany, mieć dach dwuspadowy albo płaski.
Najważniejsze jest jednak to, że standard pasywny jest przede wszystkim wynikiem odpowiedniego projektowania. Już na etapie koncepcji trzeba świadomie podejmować decyzje dotyczące bryły budynku, jego ustawienia względem stron świata, wielkości i rozmieszczenia okien, ochrony przed przegrzewaniem, sposobu posadowienia, izolacji czy wentylacji. Te elementy nie są dobierane osobno – muszą razem stworzyć budynek o odpowiednim bilansie energetycznym.
Dopiero na tej podstawie można sprawdzić, czy projekt spełnia wymagania standardu Passivhaus Institut, m.in. dotyczące bardzo niskiego zapotrzebowania na energię do ogrzewania.
Równie ważne jest późniejsze wykonanie projektu. Nawet bardzo dobrze policzony budynek nie osiągnie zakładanych parametrów, jeżeli pojawią się mostki cieplne, nieszczelności albo źle wykonane połączenia. Szczelność gotowego budynku można później zweryfikować podczas testu Blower Door.
Dlatego samo zastosowanie rekuperacji, pompy ciepła czy dużej ilości izolacji nie wystarczy, żeby mówić o domu pasywnym. Najpierw musi powstać dobrze przemyślany i policzony projekt, a później równie dobrze trzeba go wykonać.
Najwięcej dzieje się tam, czego później nie widać
W gotowym domu widzimy elewację, okna, dach czy wnętrze.
Tymczasem z punktu widzenia energooszczędności ogromne znaczenie mają miejsca, które po zakończeniu budowy zostają całkowicie zakryte.
Połączenie fundamentu ze ścianą. Sposób osadzenia okna. Nadproże. Połączenie ściany z dachem. Przejście instalacji przez warstwę szczelną.
Jeżeli w jednym z takich miejsc przerwiemy izolację albo warstwę odpowiedzialną za szczelność, nawet bardzo dobre materiały nie naprawią błędu wykonawczego.
Dlatego przy projektowaniu pasywnym patrzę nie tylko na to, z czego zbudować dom, ale przede wszystkim jak poszczególne elementy połączyć ze sobą.
Płyta fundamentowa w trakcie prac oraz montaż stolarki okiennej w warstwie izolacji termicznej.
Szczelność można sprawdzić
Warstwa szczelna budynku powinna tworzyć jedną, nieprzerwaną całość.
Na etapie projektu trzeba więc przewidzieć, jak zostanie połączona przy fundamentach, oknach, dachu czy przejściach instalacyjnych. Później ogromne znaczenie ma już dokładność wykonawców.
Dlatego przy realizacjach o wysokich wymaganiach energetycznych jednym z elementów kontroli jakości może być Blower Door Test.
To badanie pokazuje, czy powietrze nie ucieka przez przypadkowe nieszczelności w budynku.
→ Jak wygląda test szczelności Blower Door?
Okna w domu pasywnym to nie tylko niski współczynnik U
W domu o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię nie chodzi o to, żeby automatycznie kupić „najcieplejsze okno dostępne na rynku”.
Znaczenie ma cały zestaw: parametry ramy i szyby, wielkość okna, jego położenie względem stron świata, ilość energii słonecznej wpadającej do wnętrza, sposób montażu oraz możliwość zacienienia latem.
Dlatego stolarkę dobieram do konkretnego budynku i ich położenia oraz funkcji w domu.
W projektach o podwyższonym standardzie przewiduję również montaż okien wysuniętych w warstwę izolacji termicznej, tak aby ograniczyć mostek cieplny wokół stolarki i zachować możliwie ciągłą warstwę ocieplenia.
→ Zobacz, jak prawidłowo zaplanować montaż okien
A co z fundamentem?
Fundament to jedno z miejsc, w których bardzo łatwo stworzyć duży mostek cieplny.
Dlatego w projektach bardzo niskoenergetycznych i pasywnych często rekomenduję płytę fundamentową, a w odpowiednich przypadkach również aktywną płytę fundamentową, w której system ogrzewania zostaje zintegrowany z płytą.
Nie oznacza to jednak, że jedno rozwiązanie jest właściwe dla każdego budynku. Fundament również dobierany jest do projektu, warunków gruntowych i zakładanego standardu energetycznego.
→ Płyta, ławy czy aktywna płyta fundamentowa?
Projekty w praktyce
Dom pasywny z widokiem na jezioro | okolice Nowego Sącza
12,9 kWh/(m²·rok) zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania. Duży dom na wymagającej działce ze spadkiem i widokiem od strony, która nie była najkorzystniejsza energetycznie — dlatego architektura i bilans energetyczny musiały być rozwijane równolegle.
→ Zobacz projekt domu pasywnego
Spokojna stodoła w górskim krajobrazie | okolice Rytra
Budynek, który wykorzystuje rozwiązania znane z budownictwa niskoenergetycznego i pasywnego.
Dom parterowy z charakterem | Krasne Potockie
Rozwiązania wywodzące się z budownictwa pasywnego nie są zarezerwowane wyłącznie dla budynków, które mają osiągnąć pełny standard pasywny.
Garaż poza strefą ogrzewaną, montaż stolarki w warstwie izolacji, rekomendowana aktywna płyta i wiele innych rozwiązań.
Nie każdy dom musi być pasywny
Nie każdy inwestor potrzebuje certyfikowanego domu pasywnego i nie w każdym przypadku będzie to celem projektu.
Czasem klient chce osiągnąć konkretny standard. Innym razem zależy mu przede wszystkim na niskich rachunkach, dobrym komforcie i uniknięciu rozwiązań, które za kilka lat będą generowały problemy.
Wtedy możemy wykorzystać wiedzę i rozwiązania wypracowane w budownictwie pasywnym, ale dopasować ich zakres do budżetu i realnych potrzeb inwestora.
Dla mnie najważniejsze jest to, żeby decyzje były świadome.
Nie zawsze kolejne 5 cm izolacji będzie najlepszym miejscem na wydanie pieniędzy. Czasem większą różnicę zrobi poprawa jednego mostka cieplnego, inny sposób montażu okna albo zmiana jego parametrów.
I właśnie po to robi się obliczenia, żeby móc podjąć świadome decyzje.
Jak wygląda projektowanie?
Zakres projektu dobieramy do celu, który chcesz osiągnąć.
Jeżeli zależy Ci na pełnym projektowaniu w standardzie pasywnym, zakres może obejmować m.in. obliczenia PHPP, optymalizację energetyczną budynku, analizę mostków cieplnych, dobór przegród i stolarki, analizę zacienienia i przegrzewania oraz opracowanie szczegółowych detali wykonawczych.
Jeżeli natomiast chcesz wykorzystać wybrane rozwiązania stosowane w budownictwie pasywnym, możemy dopasować zakres do konkretnej inwestycji i budżetu.
→ Zobacz pakiety współpracy i pełny zakres projektu
Planujesz dom pasywny albo bardzo niskoenergetyczny?
Jeżeli masz już działkę, jesteś przed jej zakupem albo dopiero zastanawiasz się, jaki standard budynku będzie dla Ciebie odpowiedni, możemy zacząć od krótkiej rozmowy.
Opowiesz mi o planowanej inwestycji, a ja wyjaśnię Ci, jak wygląda proces projektowania i jaki zakres projektu będzie potrzebny.